Πρόταση για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) 1071/2009 και κανονισμού 1072/2009 με προσαρμογή στις εξελίξεις του κλάδου πρόσβασης στην εμπορευματική οδική μεταφορά (COM 2017) 281 final Βρυξέλλες 31.5.2017

Αιτιολογική έκθεση τροποποίησης του καν.1071/2009 COM(2017) 281 final/31.5.2017 (Μάθημα 7.2) 1.9.2018

 ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ

Πρόταση για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) 1071/2009 και κανονισμού 1072/2009 με προσαρμογή στις εξελίξεις του κλάδου πρόσβασης στην εμπορευματική οδική μεταφορά (COM 2017) 281 final Βρυξέλλες 31.5.2017

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1.           ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

•             Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1071/2009 για την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα[1] και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1072/2009 για την πρόσβαση στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών[2] (εφεξής «κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1071/2009», «κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1072/2009» ή οι «κανονισμοί») εκδόθηκαν στο πλαίσιο  δέσμης μέτρων τα οποία στόχευαν στον εκσυγχρονισμό των κανόνων που διέπουν την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα και την πρόσβαση στην αγορά των οδικών μεταφορών.

Ως γενικό στόχο, οι κανονισμοί υποστηρίζουν την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς στον τομέα των οδικών μεταφορών, την αποδοτικότητα και την ανταγωνιστικότητά της.   

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1071/2009 θεσπίζει τις διατάξεις με τις οποίες πρέπει να συμμορφώνονται οι επιχειρήσεις, ώστε να έχουν πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα (επιβατών και εμπορευμάτων). Θεσπίζει επίσης ορισμένες διατάξεις για τη ρύθμιση και τη διευκόλυνση της επιβολής από τα κράτη μέλη.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1072/2009 θεσπίζει τις διατάξεις με τις οποίες πρέπει να συμμορφώνονται οι επιχειρήσεις που προτίθενται να δραστηριοποιηθούν στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών και σε εθνικές αγορές εκτός της δικής τους (ενδομεταφορές). Περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τα έγγραφα που πρέπει να εκδίδει το κράτος μέλος καταχώρισης για τις εν λόγω επιχειρήσεις («κοινοτική άδεια»), καθώς και για τους οδηγούς από τρίτες χώρες (βεβαίωση οδηγού).

Το 2014-2015[3] διενεργήθηκε εκ των υστέρων αξιολόγηση των κανονισμών η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι κανονισμοί είχαν πετύχει μόνον εν μέρει τον αρχικό στόχο της δημιουργίας των κατάλληλων συνθηκών ανταγωνισμού στην αγορά. Τα βασικά προβλήματα που διαπιστώθηκαν σχετίζονταν με ατέλειες των κανόνων και αδυναμίες στην επιβολή τους. Η παρούσα πρόταση, η οποία αποτελεί πρωτοβουλία στο πλαίσιο του REFIT[4], στοχεύει επίσης στη διόρθωση αυτών των ατελειών και αδυναμιών.

•             Συνοχή με ισχύουσες διατάξεις στον τομέα πολιτικής

Η παρούσα πρόταση εντάσσεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης τρέχουσας επανεξέτασης της νομοθεσίας για τις οδικές μεταφορές. Συνδέεται στενά με άλλες υφιστάμενες νομικές πράξεις που αφορούν τις οδικές μεταφορές, και ειδικά με την κοινωνική νομοθεσία για τις οδικές μεταφορές (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 561/2006[5], οδηγία 2002/15/ΕΚ[6], οδηγία 2006/22/ΕΚ[7] και κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 165/2014[8]). Η αποτελεσματικότερη επιβολή των «κανόνων για την αγορά», όπως προτείνονται στην παρούσα πρόταση, θα διευκολυνθεί συνεπώς μέσω των ήδη υφιστάμενων συνεργειών συμβάλλοντας, αντίστροφα, με έμμεσο τρόπο στην επιβολή της κοινωνικής νομοθεσίας.

•             Συνοχή με άλλες πολιτικές της Ένωσης

Η πρόταση συμβάλλει άμεσα σε μία από τις προτεραιότητες της τρέχουσας Επιτροπής, δηλαδή στην επίτευξη βαθύτερης και δικαιότερης ενιαίας αγοράς. Βασικός στόχος της είναι η περαιτέρω βελτίωση της ενιαίας αγοράς για τις οδικές μεταφορές μέσω τροποποιήσεων που αποσκοπούν στην εξάλειψη των αιτίων για τις αποκλίσεις και στη εξασφάλιση καλύτερης επιβολής των κανόνων.

Η πρόταση συνάδει με τον στόχο του REFIT καθώς βελτιώνει την αποτελεσματικότητα και μειώνει τον διοικητικό και κανονιστικό φόρτο για τις επιχειρήσεις. Παρέχει επίσης στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να περιορίσουν ορισμένες περιττές δαπάνες εφαρμογής που σχετίζονται με την επιβολή των κανόνων.

2.           ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ, ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ

•             Νομική βάση

Η νομική βάση για τους κανονισμούς και για την προτεινόμενη τροπολογία είναι το άρθρο 91 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ») (πρώην άρθρο 71 της ΣΕΚ). Το εν λόγω άρθρο παρέχει τη βάση για τη θέσπιση ενωσιακής νομοθεσίας η οποία ορίζει συγκεκριμένα: i) κοινούς κανόνες εφαρμοστέους στις διεθνείς μεταφορές που εκτελούνται από ή προς την επικράτεια κράτους μέλους ή που διέρχονται από την επικράτεια ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών (άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ)· και ii) τους όρους υπό τους οποίους γίνονται δεκτοί στις εθνικές μεταφορές ενός κράτους μέλους μεταφορείς μη εγκατεστημένοι σε αυτό (άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ).

•             Επικουρικότητα

Η ΕΕ έχει συντρέχουσα αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη για τη ρύθμιση του τομέα των μεταφορών σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 στοιχείο ζ) της ΣΛΕΕ. Ωστόσο, τροποποιήσεις στους υφιστάμενους κανόνες μπορεί να επιφέρει ο νομοθέτης της ΕΕ και μόνον.

Εξάλλου, οι παρατηρούμενες αποκλίσεις στις πρακτικές των κρατών μελών και οι αδυναμίες στο επίπεδο της επιβολής υπονομεύουν τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, συνδέονται εγγενώς με τις ανεπάρκειες σε επίπεδο εναρμόνισης και μπορούν, συνεπώς, να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά μόνον από την Ένωση.

•             Αναλογικότητα

Όπως αναφέρεται στην ενότητα 6.3 της έκθεσης εκτίμησης επιπτώσεων, η πρόταση πολιτικής είναι ανάλογη προς τα προβλήματα που έχουν διαπιστωθεί και δεν προχωρά πέρα από αυτό που απαιτείται για την επίλυσή τους. Ειδικά όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), τα σχεδιαζόμενα μέτρα πολιτικής δεν θα έχουν σε γενικές γραμμές δυσανάλογες επιπτώσεις. Η πρόταση επικεντρώνεται κυρίως στην απλοποίηση και αποσαφήνιση του  υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου, σε συνδυασμό με αυστηρότερες απαιτήσεις όσον αφορά την επιβολή, και δεν δημιουργεί πρόσθετες κανονιστικές απαιτήσεις για τα ενδιαφερόμενα μέρη οι οποίες δεν είναι ανάλογες προς τα διαπιστωθέντα προβλήματα.    

•             Επιλογή του νομικού μέσου

Επειδή οι νομοθετικές πράξεις που τροποποιούνται είναι κανονισμοί, η πράξη τροποποίησής τους πρέπει, κατ’ αρχήν, να έχει την ίδια μορφή.

3.           ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

•             Εκ των υστέρων αξιολόγηση / έλεγχος καταλληλότητας ισχύουσας νομοθεσίας

Οι κανονισμοί αποτέλεσαν αντικείμενο εκ των υστέρων αξιολόγησης[9]. Η αξιολόγηση συνοδευόταν από εξωτερική μελέτη[10].

Όσον αφορά την επιβολή, διαπιστώθηκαν κυρίως τα εξής προβλήματα:

–                         Υπάρχουν διάφορα επίπεδα ελέγχου από τα κράτη μέλη, ειδικά σε σχέση με τα κριτήρια του σταθερού τόπου εγκατάστασης και των εχεγγύων αξιοπιστίας για την πρόσβαση στο επάγγελμα, και τις παράνομες ενδομεταφορές.

–                         Παρατηρείται έλλειμμα συνεργασίας μεταξύ (ορισμένων τουλάχιστον) κρατών μελών, ιδίως όσον αφορά τη συμμόρφωση με το κριτήριο του πραγματικού και σταθερού τόπου εγκατάστασης για την πρόσβαση στο επάγγελμα.

Άλλες ατέλειες των κανόνων αφορούν το γεγονός ότι ορισμένοι κανόνες δεν είναι συγκεκριμένοι ως προς ορισμένα ζητήματα ή αφήνουν ρητώς περιθώριο για μονομερή μέτρα από την πλευρά των κρατών μελών, με αποτέλεσμα να διαπιστώνονται σήμερα αποκλίσεις σε επίπεδο πρακτικής οι οποίες έχουν δυσμενή επίπτωση στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς:

–                         Ο ορισμός του πραγματικού και σταθερού τόπου εγκατάστασης, συμπεριλαμβανομένου του όρου «κέντρο επιχειρήσεων», αφήνει ανοικτά πολλά ζητήματα. Ως αποτέλεσμα, έχουν διαμορφωθεί διαφορετικές πρακτικές.

–                         Το χρονικό διάστημα πριν από την αποκατάσταση των εχεγγύων αξιοπιστίας δεν καθορίζεται ούτε ρυθμίζεται με άλλο τρόπο στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1071/2009, και ποικίλλει σημαντικά από ένα κράτος μέλος σε άλλο.

–                         Επικαλούμενα το άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 1071/2009, ορισμένα κράτη μέλη επιβάλλουν πρόσθετες προϋποθέσεις για την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων.

–                         Οι διατάξεις για τις ενδομεταφορές δεν είναι συγκεκριμένες σε ορισμένα σημεία και αυτό έχει δημιουργήσει αποκλίσεις στις πρακτικές των κρατών μελών. Ορισμένα κράτη μέλη δέχονται περισσότερες φορτώσεις και/ή εκφορτώσεις στο πλαίσιο της ίδιας ενδομεταφοράς, ενώ άλλα όχι.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1071/2009 αφήνει στα κράτη μέλη την ευχέρεια να αποφασίσουν αν θα εφαρμόσουν τις διατάξεις του στα οχήματα των οποίων η επιτρεπόμενη μεικτή μάζα δεν υπερβαίνει τους 3,5 τόνους (ελαφρά επαγγελματικά οχήματα - LCV), με αποτέλεσμα να ισχύουν διαφορετικές απαιτήσεις για τα ίδια οχήματα στα διάφορα κράτη μέλη.

•             Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Οι διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν με τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την προπαρασκευή της παρούσας πρότασης πληρούσαν τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαβούλευση των ενδιαφερόμενων μερών οι οποίες ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 11ης Δεκεμβρίου 2002 (COM(2002) 704 final).

Η διαδικασία διαβούλευσης περιελάμβανε δύο τύπους δράσεων — συγκέντρωση απόψεων και συλλογή δεδομένων. Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της ανοικτής και στοχευμένης διαβούλευσης και διάφορα εργαλεία διαβούλευσης.

Όσον αφορά την ανοικτή διαβούλευση,πραγματοποιήθηκε δημόσια διαβούλευση μέσω Διαδικτύου από τις 15 Ιουνίου έως τις 15 Σεπτεμβρίου 2016. Οι βασικοί στόχοι ήταν i) να συλλεγούν πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη των προβλημάτων που διαπιστώθηκαν κατά την εκ των υστέρων αξιολόγηση, καθώς και πληροφορίες οι οποίες επιτρέπουν τον ποσοτικό προσδιορισμό των προβλημάτων που εντοπίστηκαν, ii) να ζητηθεί η γνώμη των ενδιαφερόμενων μερών για τα πιθανά μέτρα πολιτικής, και iii) να εκτιμηθούν οι αναμενόμενες επιπτώσεις των πιθανών μέτρων πολιτικής. Η Επιτροπή έλαβε 175 απαντήσεις: 23 απαντήσεις από μεσαίες και μεγάλες εταιρείες (μεταφορείς εμπορευμάτων και φορτωτές με 50 ή περισσότερους υπαλλήλους)· 18 απαντήσεις από μικρές εταιρείες (μεταφορείς εμπορευμάτων και φορτωτές με 49 ή λιγότερους υπαλλήλους)· 17 απαντήσεις από αντιπροσώπους του κλάδου της εφοδιαστικής· 33 απαντήσεις από ενώσεις που εκπροσωπούν τους εργαζομένους στον κλάδο των οδικών μεταφορών· 48 απαντήσεις από ενώσεις οδικών μεταφορέων· 18 απαντήσεις από εθνικές αρχές και συναφείς ενώσεις· και 18 απαντήσεις από άλλους ερωτώμενους.        

Επιπροσθέτως, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης υποβλήθηκαν 22 έγγραφα θέσης από διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη, π.χ., κλαδικές ενώσεις, ενώσεις εργαζομένων, εθνικές αρχές, αρχές επιβολής, ΜΚΟ και εμπειρογνώμονες.

Το έγγραφο της διαβούλευσης, οι ληφθείσες απαντήσεις και συνοπτική παρουσίαση των απαντήσεων διατίθενται στην ιστοσελίδα «A road transport stategy for Europe» της Γενικής Διεύθυνσης Κινητικότητας και Μεταφορών και στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής «Η φωνή σας στην Ευρώπη»[11].

Η διαδικασία στοχευμένης διαβούλευσης περιλάμβανε τα ακόλουθα:

·                         Μελέτη επισκόπησης ΜΜΕ η οποία εστίασε σε ζητήματα που άπτονται της χρήσης των LCV στις οδικές μεταφορές και στις πιθανές επιπτώσεις των μέτρων πολιτικής που σχετίζονται με τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου ώστε να καλύπτει και τα LCV. Παραλήφθηκαν συνολικά 17 απαντήσεις, μεταξύ των οποίων 7 από παρόχους υπηρεσιών οδικών εμπορευματικών μεταφορών με χρήση ιδιόκτητων ή μισθωμένων οχημάτων για λογαριασμό τρίτου, 7 από εταιρείες οι οποίες χρησιμοποιούν ιδιόκτητα ή μισθωμένα οχήματα για τη μεταφορά δικών τους εμπορευμάτων («μεταφορείς για ίδιο λογαριασμό») και 8 από χρήστες υπηρεσιών οδικών εμπορευματικών μεταφορών.

·                         Μελέτη επισκόπησης αρχών με σκοπό να ανιχνευθούν οι απόψεις των εθνικών αρχών σχετικά με τα μέτρα πολιτικής της παρούσας πρότασης ιδίως όσον αφορά τις αναμενόμενες επιπτώσεις τους στην εφαρμογή και επιβολή του νομοθετικού πλαισίου και να συλλεγούν στοιχεία ή εκτιμήσεις σχετικά με το πιθανό κόστος που μπορεί να συνεπάγονται τα εν λόγω μέτρα για τις αρχές. Παραλήφθηκαν συνολικά 18 απαντήσεις, από 16 κράτη μέλη[12] και 1 από το Euro-Contrôle-Route.

·                         Μελέτη επισκόπησης μεταφορέων εμπορευμάτων με σκοπό να συγκεντρωθούν συναφή στοιχεία από τους μεταφορείς σχετικά με το κόστος και τα χαρακτηριστικά των μεταφορών τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στην εκτίμηση των επιπτώσεων (ως μέρος του βασικού σεναρίου), και να ανιχνευθούν οι απόψεις και οι εκτιμήσεις τους σχετικά με το κόστος ή την εξοικονόμηση πόρων από τα εξεταζόμενα μέτρα πολιτικής. Στη μελέτη επισκόπησης των μεταφορέων εμπορευμάτων ανταποκρίθηκαν συνολικά 80 εταιρείες.

·                         Τηλεφωνικές συνεντεύξεις με ενδιαφερόμενα μέρη (31 συνεντεύξεις με εθνικές και διεθνείς εταιρείες μεταφορών και με τις αντίστοιχες ενώσεις και εθνικές αρχές) με σκοπό μια πιο ενδελεχή εμβάθυνση στις απόψεις των ενδιαφερομένων μερών όσον αφορά τα προτεινόμενα μέτρα, καθώς και τη συγκέντρωση στοιχείων ή εκτιμήσεων για το κόστος και απόψεων όσον αφορά τις πιθανές δυσκολίες που ενδέχεται να ανακύψουν σε σχέση με το κάθε μέτρο.

·                         Διοργανώθηκαν σεμινάρια, συναντήσεις και άλλες εκδηλώσεις με ενδιαφερόμενα μέρη κατά τη διάρκεια της εκ των υστέρων αξιολόγησης και της εκτίμησης επιπτώσεων της εν λόγω πρωτοβουλίας, με τη συμβολή των κοινωνικών εταίρων, η δε Επιτροπή συμμετείχε σε πρωτοβουλίες που ανέλαβαν οι κοινωνικοί εταίροι.

Οι πληροφορίες που συλλέχθηκαν στη διάρκεια της διαβούλευσης επιβεβαίωσαν την ύπαρξη των βασικών προβλημάτων που είχαν εντοπιστεί κατά τη φάση της αξιολόγησης, καθώς και την ορθότητα των βασικών στόχων της παρέμβασης.

Όσον αφορά τα πιθανά μέτρα πολιτικής που προσδιορίστηκαν στη διάρκεια της διαβούλευσης, διαπιστώθηκε ισχυρή υποστήριξη των μέτρων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της επιβολής.

Όσον αφορά τις αλλαγές στους περιορισμούς των ενδομεταφορών, οι αντιδράσεις ήταν ανάμικτες, με ορισμένες ομάδες ενδιαφερόμενων μερών να υποστηρίζουν τις αλλαγές και άλλες να εμφανίζονται επιφυλακτικές. Τα κράτη μέλη με τις υψηλές αμοιβές, έχοντας και την υποστήριξη των συνδικάτων, τείνουν να προκρίνουν αυστηρότερους κανόνες για τις ενδομεταφορές, ενώ τα κράτη μέλη με τις πιο χαμηλές αμοιβές, υποστηριζόμενα από τις περισσότερες ενώσεις μεταφορέων εμπορευμάτων, προτιμούν την περαιτέρω ελευθέρωση των κανόνων για τις ενδομεταφορές.  

Η ιδέα της θέσπισης μέτρων με στόχο την αυστηροποίηση των κριτηρίων για την εκπλήρωση της απαίτησης του σταθερού τόπου εγκατάστασης αντιμετωπίστηκε με θετικό τρόπο. Όπως υποστήριξαν πολλά ενδιαφερόμενα μέρη, πρέπει να διασφαλιστεί ότι μόνον οι περιπτώσεις πραγματικής δραστηριότητας στο κράτος μέλος εγκατάστασης θα λαμβάνουν έγκριση βάσει των αντίστοιχων κανόνων. 

Η συμπερίληψη των LCV στο πεδίο εφαρμογής των κανονισμών θεωρήθηκε επίσης θετικό μέτρο από την πλειονότητα των ενδιαφερόμενων μερών που συμμετείχαν στη διαβούλευση.

•             Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας

Ζητήθηκε η συνδρομή εξωτερικού συνεργάτη στην εκ των υστέρων αξιολόγηση και σε συνοδευτική μελέτη για την εκτίμηση επιπτώσεων[13], οι οποίες ολοκληρώθηκαν τον Απρίλιο 2017.

•             Εκτίμηση επιπτώσεων

Η παρούσα πρόταση συνοδεύεται από εκτίμηση επιπτώσεων, η οποία έλαβε θετική γνωμοδότηση με επιφυλάξεις από την Επιτροπή Ρυθμιστικού Ελέγχου. Όπως αναλύεται στο παράρτημα 1 της έκθεσης εκτίμησης επιπτώσεων, οι επιφυλάξεις αντιμετωπίστηκαν εξηγώντας πιο αναλυτικά το μέγεθος των διαπιστωθέντων προβλημάτων και τον χαρακτήρα της πρωτοβουλίας στο πλαίσιο του REFIT, βελτιώνοντας το σκεπτικό για τη διάρθρωση των επιλογών πολιτικής και εξηγώντας καλύτερα τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ της παρούσας πρότασης και της πρωτοβουλίας σχετικά με την κοινωνική νομοθεσία στον τομέα των οδικών μεταφορών.

Εξετάστηκαν τέσσερεις δέσμες μέτρων πολιτικής, οι οποίες αντιστοιχούν σε κλιμακούμενο επίπεδο κανονιστικής παρέμβασης και συνεπάγονται κλιμακούμενο επίπεδο αναμενόμενων επιπτώσεων. Η πρώτη δέσμη μέτρων πολιτικής εστίαζε στην αποσαφήνιση του νομοθετικού πλαισίου. Η δεύτερη δέσμη μέτρων πολιτικής εστίαζε στην ενίσχυση της επιβολής. Η τρίτη δέσμη μέτρων πολιτικής αφορούσε σημαντικές τροποποιήσεις στους κανόνες, ιδίως σε σχέση με τις ενδομεταφορές και την εγκατάσταση, επιπροσθέτως των μέτρων που καλύπτονται από τις πρώτες δύο δέσμες πολιτικής. Η τέταρτη δέσμη μέτρων πολιτικής αφορούσε την επέκταση του πεδίου εφαρμογής των κανονισμών στα LCV. 

Η προκριθείσα λύση είναι ένας συνδυασμός της τρίτης δέσμης μέτρων πολιτικής – με τροποποιήσεις στους κανόνες για τις ενδομεταφορές και στις διατάξεις για την εγκατάσταση – και της μερικής επέκτασης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1071/2009 στα LCV.

Συνολικά, πρόκειται για την πιο αποδοτική επιλογή και εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην εξοικονόμηση ποσού ύψους 2,7-5,2 δισ. EUR για την ΕΕ-28 στο διάστημα 2020-2035. Προσδοκάται ότι θα μειώσει τις παραβάσεις των κανόνων για τις ενδομεταφορές κατά έως και 62 % και ότι θα μειώσει τον κίνδυνο σύστασης εικονικών εταιρειών κατά περίπου 10 %, γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει θετικά τις συνθήκες εργασίας. Θα βελτιώσει επίσης το επίπεδο επαγγελματισμού των μεταφορέων που χρησιμοποιούν LCV. Από την άλλη, η προκριθείσα λύση θα επισύρει αυξημένες δαπάνες εφαρμογής και επιβολής για τις εθνικές αρχές, οι οποίες εκτιμάται ότι θα ανέλθουν σε 65-166 εκατ. EUR για την ΕΕ-28 στο διάστημα 2020-2035. H μερική επέκταση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1071/2009 στα LCV θα επισύρει επίσης πρόσθετο κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις, αυξάνοντας κατά 4-10% τις λειτουργικές δαπάνες.

Η πρόταση είναι σύμφωνη με την προτιμώμενη επιλογή της εκτίμησης επιπτώσεων.

•             Καταλληλότητα του κανονιστικού πλαισίου και απλούστευση

Η πρόταση συνάδει με τον στόχο του REFIT για αύξηση της αποτελεσματικότητας και μείωση του κανονιστικού φόρτου για τις επιχειρήσεις. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως με την υποχρεωτική αποδοχή των ηλεκτρονικών εγγράφων μεταφοράς στις διεθνείς μεταφορές από τις εθνικές αρχές επιβολής και μέσω σαφέστερων και πιο εναρμονισμένων κανόνων για την πρόσβαση στο επάγγελμα. Παρά το γεγονός ότι οι δαπάνες επιβολής για τις δημόσιες αρχές αναμένεται να αυξηθούν, η εν λόγω αύξηση είναι πολύ μικρότερης τάξης σε σχέση με την εξοικονόμηση που επιτυγχάνεται για τις επιχειρήσεις και πάντως δικαιολογείται από τη βελτίωση στις συνθήκες του ανταγωνισμού, καθώς αναμένεται ότι θα μειωθούν οι παραβάσεις των κανόνων για τις ενδομεταφορές, θα συστήνονται λιγότερες εικονικές εταιρείες και θα επικρατήσουν καλύτερες συνθήκες εργασίας για τους εργαζομένους στον κλάδο των μεταφορών.

•             Θεμελιώδη δικαιώματα

Η πρόταση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται ιδίως από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, στο μέτρο που προβλέπει τη συμπερίληψη πρόσθετων δεδομένων στα εθνικά ηλεκτρονικά αρχεία των επιχειρήσεων οδικών μεταφορών και την επεξεργασία τους από τις εθνικές αρχές, είναι σύμφωνη με το άρθρο 8 του Χάρτη, εφόσον τα εν λόγω δεδομένα είναι αναγκαία για την επίτευξη του στόχου της καλύτερης εθνικής και διασυνοριακής επιβολής των διατάξεων των κανονισμών.

4.           ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

Η πρόταση δεν θα έχει επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της Ένωσης.

5.           ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

•             Σχέδια εφαρμογής και παρακολούθηση, αξιολόγηση και ρυθμίσεις περί υποβολής εκθέσεων

Απαιτείται περαιτέρω ανάπτυξη των πληροφοριών σχετικά με τον αριθμό των LCV στις εθνικές και διεθνείς μεταφορές για λογαριασμό τρίτου. Κατά συνέπεια, η στενή παρακολούθηση και η συλλογή δεδομένων είναι αναγκαία για την εποπτεία των τάσεων της αγοράς ως προς αυτήν την πτυχή. Αυτό θα επιτευχθεί συνδυάζοντας τη συλλογή εθνικών δεδομένων με την υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη. Η παρακολούθηση πρέπει να αρχίσει αμέσως μετά την έναρξη ισχύος των κανονισμών.  

•             Αναλυτική επεξήγηση των επιμέρους διατάξεων της πρότασης

Τα κύρια στοιχεία της πρότασης είναι τα ακόλουθα:

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1071/2009

Άρθρο 1 - Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

Το ισχύον άρθρο 1 παράγραφος 4 στοιχείο α) εξαιρεί τους μεταφορείς εμπορευμάτων που χρησιμοποιούν αποκλειστικά LCV από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, εκτός εάν η νομοθεσία των κρατών μελών προβλέπει κάτι άλλο (εισαγωγική πρόταση). Με στόχο να εξασφαλιστεί ένα ελάχιστο επίπεδο επαγγελματισμού του τομέα των LCV με τη θέσπιση κοινών κανόνων και, συνεπώς, να επιτευχθεί σύγκλιση των συνθηκών ανταγωνισμού μεταξύ των μεταφορέων, προτείνεται απαλοιφή της εν λόγω διάταξης και επέκταση της υποχρεωτικής εφαρμογής ορισμένων κανόνων και στη συγκεκριμένη κατηγορία μεταφορέων.

Προς τούτο, προτείνεται η προσθήκη μιας νέας παραγράφου 6 η οποία θα εξαιρεί τους μεταφορείς εμπορευμάτων που χρησιμοποιούν αποκλειστικά LCV από ορισμένες, αλλά όχι από όλες τις απαιτήσεις του κανονισμού. Οι απαιτήσεις σχετικά με τον διαχειριστή μεταφορών, τα εχέγγυα αξιοπιστίας, την επαγγελματική επάρκεια και οι υποχρεώσεις που σχετίζονται με τις εν λόγω απαιτήσεις δεν προτείνονται ως υποχρεωτικές, και η απόφαση για την εφεξής εφαρμογή τους παραμένει στην ευχέρεια των κρατών μελών. Αντιθέτως, προτείνεται υποχρεωτική εφαρμογή των απαιτήσεων σχετικά με τον πραγματικό και σταθερό τόπο εγκατάστασης και την κατάλληλη οικονομική επιφάνεια στη συγκεκριμένη κατηγορία μεταφορέων εμπορευμάτων σε όλα τα κράτη μέλη. Με τον  τρόπο αυτό θα περιοριστεί το εύρος των αποκλίσεων μεταξύ των κρατών μελών.

Άρθρο 3 – Απαιτήσεις για την άσκηση του επαγγέλματος του οδικού μεταφορέα

Προτείνεται απαλοιφή της παραγράφου 2, η οποία σήμερα επιτρέπει την επιβολή πρόσθετων απαιτήσεων για την άσκηση του επαγγέλματος, πέραν των τεσσάρων κριτηρίων που ορίζονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1. Αυτή η δυνατότητα έχει δημιουργήσει αποκλίσεις όσον αφορά τους όρους πρόσβασης στο επάγγελμα. Συνεπώς, και επειδή δεν αποδείχθηκε η αναγκαιότητά της με γνώμονα τις επιτακτικές ανάγκες, η εν λόγω δυνατότητα πρέπει να καταργηθεί.

Άρθρο 5 – Όροι σχετικοί με την απαίτηση εγκατάστασης

Προτείνεται η αποσαφήνιση των όρων του άρθρου 5 προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε ένα κράτος μέλος έχουν πραγματική και συνεχή δραστηριότητα στο κράτος αυτό. Πιο αναλυτικά, προτείνονται τα εξής: στο στοιχείο α), προστίθεται αναφορά στις εμπορικές συμβάσεις και στις συμβάσεις εργασίας, οι οποίες θα πρέπει, συνεπώς, να διατηρούνται επίσης στους χώρους που διαθέτει η επιχείρηση στο κράτος μέλος εγκατάστασης· το στοιχείο γ) χωρίζεται στα στοιχεία γ) και δ) προκειμένου να γίνει σαφέστερη η διάκριση ανάμεσα στις διοικητικές και εμπορικές δραστηριότητες και τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τα οχήματα· προστίθεται στοιχείο ε) το οποίο υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να κατέχουν στοιχεία ενεργητικού και να απασχολούν προσωπικό στο κράτος μέλος εγκατάστασης ανάλογο προς τη δραστηριότητα της εγκατάστασης.

Άρθρο 6 – Όροι σχετικοί με την απαίτηση των εχεγγύων αξιοπιστίας

Στο άρθρο 6, προτείνεται σειρά τροποποιήσεων για την αποσαφήνιση και περαιτέρω εναρμόνιση της αξιολόγησης των εχεγγύων αξιοπιστίας και για τη διεύρυνση του καταλόγου παραβάσεων που μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια των εχεγγύων αξιοπιστίας. Πιο αναλυτικά, προτείνονται τα εξής:

Τροποποιείται η παράγραφος 1 ώστε να περιγράφει καλύτερα τις κατηγορίες προσώπων η συμπεριφορά των οποίων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για την αξιολόγηση των εχεγγύων αξιοπιστίας μιας επιχείρησης. Ένα επιπλέον σημείο vii) προστίθεται στο στοιχείο α) του τρίτου εδαφίου, προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι σοβαρές παραβάσεις των εθνικών φορολογικών κανόνων κατά την αξιολόγηση των εχεγγύων αξιοπιστίας του διαχειριστή μεταφορών ή της επιχείρησης μεταφορών. Δύο επιπλέον σημεία xi) και xii) προστίθενται στο στοιχείο β) του τρίτου εδαφίου, προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι σοβαρές παραβάσεις των κανόνων της ΕΕ σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων και του εφαρμοστέου δικαίου στις συμβατικές ενοχές κατά την αξιολόγηση των εχεγγύων αξιοπιστίας του διαχειριστή μεταφορών ή της επιχείρησης μεταφορών. Το άρθρο 6 παράγραφος 2 τροποποιείται προκειμένου να εξειδικευθεί η διοικητική διαδικασία που πρέπει να κινείται από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους εγκατάστασης μιας επιχείρησης μεταφορών ή ενός διαχειριστή μεταφορών που έχει διαπράξει σοβαρή παράβαση των εθνικών ή των ενωσιακών κανόνων προκειμένου να καθοριστεί αν η επιχείρηση μεταφορών ή ο διαχειριστής μεταφορών έχει απωλέσει τα εχέγγυα αξιοπιστίας. Μια νέα παράγραφος 2α αντικαθιστά το πρώην στοιχείο β) του άρθρου 6 παράγραφος 2 και ορίζει ότι η Επιτροπή έχει την εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για τον καθορισμό των παραβάσεων των κανόνων της Ένωσης που μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια των εχεγγύων αξιοπιστίας, μαζί με εκείνες που ορίζονται στο παράρτημα IV. Σε αυτό το πλαίσιο, προτείνεται να ανατεθεί στην Επιτροπή η εξουσία να καθορίζει τον βαθμό σοβαρότητας των παραβάσεων και με βάση τις πιθανότητες να προκαλέσουν στρέβλωση του ανταγωνισμού (κάτι το οποίο αφορά κυρίως τους κανόνες για τις ενδομεταφορές). Οι παραβάσεις που είναι πιθανό να υπονομεύσουν τις συνθήκες εργασίας πρέπει, λόγω των επιπτώσεών τους στον ανταγωνισμό,  να αντιμετωπίζονται κατά τον ίδιο τρόπο[14].

Άρθρο 7 – Όροι σχετικοί με την απαίτηση οικονομικής επιφάνειας

Προτείνεται τροποποίηση της παραγράφου 1 ώστε να θεσπίζει συγκεκριμένους, λιγότερο απαιτητικούς, όρους τους οποίους πρέπει να πληρούν οι μεταφορείς εμπορευμάτων που χρησιμοποιούν αποκλειστικά LCV. Στην παράγραφο 2 προτείνεται αποσαφήνιση των τρόπων με τους οποίους οι επιχειρήσεις μπορούν να αποδεικνύουν την οικονομική επιφάνειά τους στην περίπτωση που δεν υπάρχουν επικυρωμένοι ετήσιοι λογαριασμοί, ώστε να είναι δυνατή η αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το συγκεκριμένο κριτήριο από τις αρχές επιβολής, ιδίως για τις νεοσυσταθείσες επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν ακόμη επικυρωμένους λογαριασμούς.

Άρθρο 13 – Διαδικασία αναστολής και ανάκλησης αδείας

Η προτεινόμενη τροποποίηση στο άρθρο 13 παράγραφος 1 στοιχείο γ) αποσαφηνίζει τη θέση των αρμόδιων αρχών όταν μια επιχείρηση δεν πληροί πλέον την απαίτηση της οικονομικής επιφάνειας. Εντός της καθοριζόμενης προθεσμίας, η επιχείρηση πρέπει να αποδείξει ότι η εν λόγω απαίτηση πληρούται και πάλι (και όχι απλώς ότι η απαίτηση θα πληρούται στο μέλλον).

Άρθρο 14 – Κήρυξη ακαταλληλότητας του διαχειριστή μεταφορών

Προτείνεται να διευκρινιστεί ότι, μετά την απώλεια της αξιοπιστίας, ένας διαχειριστής μεταφορών δεν θα μπορεί να αποκατασταθεί από την αρμόδια αρχή πριν συμπληρωθεί ένα (1) έτος από την ημερομηνία απώλειας των εχεγγύων αξιοπιστίας (πρβλ. προσθήκη νέου εδαφίου στην παράγραφο 1). Αυτό που επιδιώκεται είναι να αποφευχθούν οι μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών σε αυτό το ζήτημα.

Άρθρο 16 – Εθνικά ηλεκτρονικά μητρώα

Στην παράγραφο 2 προτείνεται να προστεθούν στοιχεία πληροφοριών που πρέπει να περιλαμβάνονται στα εθνικά ηλεκτρονικά μητρώα. Αυτό αναμένεται ότι θα βελτιώσει την επιβολή των κανόνων σχετικά με την πρόσβαση στο επάγγελμα.

Άρθρο 18 – Διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών

Προτείνεται η εξειδίκευση των όρων της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Πιο συγκεκριμένα, προτείνεται να θεσπιστεί μέγιστο χρονικό διάστημα εντός του οποίου τα κράτη μέλη θα οφείλουν να απαντούν σε τεκμηριωμένα αιτήματα από άλλα κράτη μέλη, και υποχρέωση των κρατών μελών να διενεργούν επιθεωρήσεις για μη συμμόρφωση με τα κριτήρια εγκατάστασης σε επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στις επικράτειές τους βάσει στοιχείων που παρέχονται από άλλα κράτη μέλη.

Άρθρο 26 – Υποβολή εκθέσεων

Προτείνεται να θεσπιστεί υποχρέωση των κρατών μελών να υποβάλλουν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες των μεταφορέων εμπορευμάτων που χρησιμοποιούν LCV στην επικράτειά τους (νέα παράγραφος 3). Το σχέδιο της νέας παραγράφου 4 ορίζει ότι η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έως το τέλος του 2024 σχετικά με την παρουσία των μεταφορέων που χρησιμοποιούν LCV στις εθνικές και διεθνείς οδικές μεταφορές και ότι, με βάση την εν λόγω έκθεση, θα επανεκτιμήσει αν χρειάζεται να εισηγηθεί πρόσθετα μέτρα.

Παράρτημα IV – Πλέον σοβαρές παραβάσεις κατά την έννοια του άρθρου 6 παράγραφος 2 στοιχείο α)

Η παράγραφος 1 στοιχείο β) τροποποιείται με στόχο τη συνοχή με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 561/2006 για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών[15] και την άρση της ανασφάλειας δικαίου όσον αφορά την εφαρμογή του.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1072/2009

Άρθρο 1 – Πεδίο εφαρμογής

Στην παράγραφο 1 προστίθεται νέο εδάφιο προκειμένου να αποσαφηνιστεί ότι η μεταφορά άδειων εμπορευματοκιβωτίων ή πελατών θα θεωρείται μεταφορά για λογαριασμό τρίτου μόνον εάν εντάσσεται στο πλαίσιο σύμβασης μεταφοράς μεταξύ παραλήπτη και αποστολέα.

Άρθρο 2 – Ορισμοί

Το σημείο 6 τροποποιείται προκειμένου να αποσαφηνιστεί ότι μια ενδομεταφορά μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα σημεία φόρτωσης, περισσότερα σημεία παράδοσης ή περισσότερα σημεία φόρτωσης και παράδοσης.

Άρθρο 8 – Ενδομεταφορές – Γενική αρχή

Προτείνονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις:

Στην παράγραφο 2 καταργείται ο μέγιστος αριθμός ενδομεταφορών που επιτρέπεται να εκτελεστούν σε ένα κράτος μέλος υποδοχής μετά από εισερχόμενη διεθνή μεταφορά, ενώ μειώνεται ο μέγιστος αριθμός ημερών για την εκτέλεση αυτών των ενδομεταφορών. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της εκτίμησης επιπτώσεων, οι τροποποιήσεις αυτές διευκολύνουν την επιβολή των κανόνων. Στην παράγραφο 3, καταργείται η απαίτηση παροχής αποδείξεων για κάθε πραγματοποιηθείσα ενδομεταφορά, καθώς καθίσταται άνευ αντικειμένου μετά την τροποποίηση της παραγράφου 2. Το σχέδιο της νέας παραγράφου 4α αποσαφηνίζει ότι οι αποδείξεις της συμμόρφωσης με τους περιορισμούς στις ενδομεταφορές θα παρέχονται κατά τη διάρκεια των καθ’ οδόν ελέγχων και ενδεχομένως με ηλεκτρονικά μέσα, απλοποιώντας έτσι τις διαδικασίες και αίροντας την ανασφάλεια δικαίου σχετικά με τον χρόνο υποβολής των αποδείξεων.

Άρθρο 10 – Διαδικασία διασφάλισης

Προτείνεται τροποποίηση του άρθρου 10 παράγραφος 3 με σκοπό την επικαιροποίηση της διαδικασίας της συναφούς επιτροπής, μετά και την προτεινόμενη απαλοιφή του άρθρου 15.  

Άρθρο 10α – Ενδομεταφορές – Συστήματα ελέγχου

Προστίθεται το άρθρο 10α το οποίο θεσπίζει υποχρέωση των κρατών μελών να πραγματοποιούν έναν ελάχιστο αριθμό ελέγχων της συμμόρφωσης με τις διατάξεις για τις ενδομεταφορές (συγκεκριμένα για το 2% των ενδομεταφορών από την 1η Ιανουαρίου 2020 και για το 3% από την 1η Ιανουαρίου 2022). Υποχρεώνει επίσης τα κράτη μέλη να πραγματοποιούν έναν ελάχιστο αριθμό συντονισμένων καθ’ οδόν ελέγχων ετησίως (3) σε σχέση με τις διατάξεις του κανονισμού για τις ενδομεταφορές.

Άρθρο 14α  – Ευθύνη

Προτείνεται να αποσαφηνιστεί ότι οι φορτωτές και οι μεταφορείς φορτίων υπόκεινται σε κυρώσεις εάν αναθέτουν εν γνώσει τους υπηρεσίες μεταφοράς οι οποίες ενέχουν παραβάσεις των διατάξεων του κανονισμού.

Άρθρο 17 – Υποβολή εκθέσεων

Προτείνεται τροποποίηση των παραγράφων 1 και 2, με καθορισμό της καταληκτικής ημερομηνίας για την ενημέρωση της Επιτροπής από τα κράτη μέλη σχετικά με τον αριθμό κοινοτικών αδειών, επικυρωμένων γνήσιων αντιγράφων και βεβαιώσεων οδηγού που εκδόθηκαν κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος, η οποία είναι η 31η Ιανουαρίου του επόμενου έτους. Το σχέδιο της νέας παραγράφου 3 θεσπίζει υποχρέωση των κρατών μελών να αναφέρουν στην Επιτροπή τον αριθμό ελέγχων που πραγματοποίησαν σε ενδομεταφορές κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους.

---

[1]               ΕΕ L 300 της 14.11.2009, σ. 51.

[2]               ΕΕ L 300 της 14.11.2009, σ. 72.

[3] Η Επιτροπή εξέδωσε υπηρεσιακό έγγραφο εργασίας με τα αποτελέσματα της εν λόγω αξιολόγησης:

https://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/swd20160350.pdf

[4]               Πρωτοβουλία αριθ. 10 στο παράρτημα 2 του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής για το 2017.

[5]               ΕΕ L 102 της 11.4.2006, σ. 1.

[6]               ΕΕ L 80 της 23.03.2002, σ. 35.

[7]               ΕΕ L 102 της 11.4.2006, σ. 35.

[8]               ΕΕ L 60 της 28.2.2015, σ. 1.

[9]               Βλ. υποσημείωση 3.

[10]             http://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/facts-fundings/evaluations/doc/2015-12-ex-post-evaluation-regulations-2009r1071-and-2009r1072.pdf.

[11]  Βλέπε ηλεκτρονική διεύθυνση http://ec.europa.eu/transport/node/4817.

[12]             BE, BG, CY, DE, EE, EL, FI, HR, HU, LU, LV, NL, PL, RO, SE, UK.

[13]             Βλ. υποσημείωση 10.

[14]             Η δυνατότητα της Επιτροπής να καθορίζει το επίπεδο σοβαρότητας των παραβάσεων λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις πιθανότητές τους να δημιουργήσουν κινδύνους θανάτου ή σοβαρού τραυματισμού παραμένει ως έχει.

[15]             Βλ. υποσημείωση 5.

Βοηθητικά Βιβλία για κατανόηση Βιβλίου για άδεια Οδικού Μεταφορέα Διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές (Ερωτηματολόγιο) Μελέτες Περιπτώσεων για άδεια Οδικού Μεταφορέα Διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές (Case Studies) ΦΟΡΤΩΤΙΚΗ CMR, έκδοση 2016, σελ 209, τιμή 22,50 €, σελ.210 Διατακτική Πρακτορείου Μεταφοράς, έκδοση 2011, τιμή 22,50  €, σελ. 155

Ρωτήστε μας Μεταφορικά θέματα στο: E-Mail = ggioggaras@Gmail.com Να σας απαντήσουμε

Ιστοσελίδες www.bookstars.gr ektelonistivivlia.blogspot sxoli-ekteloniston.blogspot gnomesmetaforas.blogspot logotexnia-ekteloniston.blogspot