Αιτιολογική έκθεση σχεδίου Νόμου για τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές (Μάθημα 7.2.) 29 Νοεμβρίου 2018

Αιτιολογική έκθεση σχεδίου Νόμου για τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές (Μάθημα 7.2.) 29 Νοεμβρίου 2018

  

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ:

«ΟΔΙΚΕΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ»

 Α. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

Α.1Βασικές αρχές και  άξονες του παρόντος νομοσχεδίου

 Γενικά

Οι οδικές μεταφορές αποτελούν κλάδο ζωτικής σημασίας για την ελληνική οικονομία και αντιπροσωπεύουν σε εθνικό επίπεδο το 7% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος  και το 7% των θέσεων απασχόλησης.

Κατά την τελευταία εικοσαετία οι ρυθμοί ανάπτυξης της αγοράς, καθώς και οι μεταβολές που σημειώθηκαν στα πρότυπα παραγωγής και κατανάλωσης συνέβαλαν στη σημαντική αύξηση της ζήτησης για υπηρεσίες μεταφορών και κυρίως για τις ενδοκοινοτικές (2,3% ετησίως στις εμπορευματικές μεταφορές και 3,1 % στις επιβατικές).

Συγχρόνως όμως παρά τη ζωτική σημασία του κλάδου, συνιστούν ταυτοχρόνως έναν ιδιαίτερα ευαίσθητο τομέα, καθώς η αύξηση του όγκου των οδικών μεταφορών συνεπάγεται σοβαρές επιπτώσεις σε αγαθά ιδιαίτερης  σημασίας, όπως η προστασία του περιβάλλοντος και η οδική ασφάλεια.

Βασικοί στόχοι του παρόντος Νομοσχεδίου αποτελούν η ελεύθερη πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα, ο εξορθολογισμός, ο εκσυγχρονισμός και η ανάπτυξη του κλάδου των εμπορευματικών μεταφορών στη χώρα μας, καθώς και η απελευθέρωση του κομίστρου, στο πλαίσιο της Οδηγίας της ΕΕ[1] 96/26/ΕΚ.

Βασική κατεύθυνση του Νομοσχεδίου αποτελεί παράλληλα, η ομαλή μετάβαση στο νέο πλαίσιο Οδικών Εμπορευματικών Μεταφορών,  με βάση τις συνθήκες και τη  διάρθρωση του συγκεκριμένου κλάδου στη χώρα μας.

Πρόκειται για μία βασική θεσμική παρέμβαση διαρθρωτικού χαρακτήρα, που θα καταστήσει συμβατό το ελληνικό πλαίσιο εμπορευματικών μεταφορών με το αντίστοιχο άλλων χωρών της Ε.Ε.

Με το παρόν νομοσχέδιο επιδιώκεται η αναδιοργάνωση του θεσμικού πλαισίου, με γνώμονα το νομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις εξελίξεις της αγοράς, προκειμένου οι οδικές εμπορευματικές μεταφορές να καταστούν αφενός βιώσιμες και αφετέρου ανταγωνιστικές.

Οι  βασικοί άξονες του παρόντος σχεδίου είναι οι εξής:

1.      Η απελευθέρωση του αριθμού των χορηγούμενων αδειών Φ.Δ.Χ. αυτοκινήτων υπό το πρίσμα της αρχής της νομιμότητας

2.      Η δημιουργία ενός νέου συγχρόνου συστήματος χορήγησης αδειών για οδικές μεταφορές στη χώρα μας,

3.      Η απελευθέρωση του κομίστρου

4.      Η ενίσχυση του ανταγωνισμού, η παροχή καλύτερων υπηρεσιών και οι χαμηλότερες τιμές για τον πολίτη

5.      Η οργάνωση των οδικών μεταφορέων σε μεταφορικές εταιρείες

6.      Η παροχή κινήτρων για επενδύσεις στον κλάδο των οδικών εμπορευματικών μεταφορών

7.      Η ορθολογική διαχείριση της άυλης αξίας των υφιστάμενων αδειών κυκλοφορίας Φ.Δ.Χ.

8.      Η δημιουργία ταμείου για την υποστήριξη της Οδικής Ασφάλειας και για την προστασία του περιβάλλοντος

9.      Η ενοποίηση της νομοθεσίας για τις διεθνείς, εθνικές, νομαρχιακές και ειδικές μεταφορές

Βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου των Οδικών Εμπορευματικών Μεταφορών

Βασικές προβλέψεις του νομοσχεδίου και αλλαγές που επέρχονται

- Τηρούνται οι βασικές προβλέψεις της Οδηγίας, ήτοι υιοθετούνται τρεις ομάδες κριτηρίων πρόσβασης στο επάγγελμα: α) κριτήρια αξιοπιστίας β) κατάλληλη οικονομική επιφάνεια γ) προϋπόθεση επαγγελματικής επάρκειας.

- Το νομοσχέδιο λαμβάνει υπόψη τα ειδικότερα χαρακτηριστικά της ελληνικής πραγματικότητας, καθώς και τη διαδικασία μετάβασης που ακολούθησαν άλλες χώρες της Ε.Ε. 

- Το νομοσχέδιο υιοθετεί τη διαδικασία της σταδιακής μετάβασης στο νέο καθεστώς, όσον αφορά στις οικονομικές προϋποθέσεις Για το λόγο αυτό, στο νομοσχέδιο, γίνεται πρόβλεψη τριετούς μεταβατικού σταδίου, προκειμένου να καταστεί δυνατόν στις υπάρχουσες επιχειρήσεις να προσαρμοστούν στο νέο καθεστώς οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, θα εκδίδονται νέες άδειες με βάση το ισχύον σύστημα αδειοδότησης που βασίζεται στην αδειοδότηση οχημάτων με βάση το τονάζ, καθώς και στην υπάρχουσα κατηγοριοποίηση αδειών (άδειες για διεθνείς μεταφορές, άδειες για εθνικές μεταφορές, άδεις για νομαρχιακές μεταφορές και άδειες για μεταφορά καυσίμων)

-Οργάνωση των οδικών μεταφορέων εμπορευμάτων σε Μεταφορικές Εταιρείες.

Προβλέπεται η σύσταση δύο ειδών μεταφορικών εταιρειών, με τη μορφή της ανώνυμης εταιρείας ή της εταιρείας περιορισμένης ευθύνης στις οποίες ανατίθεται αποκλειστικά η  διενέργεια των εμπορευματικών μεταφορών.

-Δημιουργείται νέο σύστημα χορήγησης αδειών, το οποίο ισχύει αμέσως μετά το πέρας της μεταβατικής περιόδου.  Το νέο σύστημα βασίζεται στις βασικές προβλέψεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.  Διασφαλίζεται η ελεύθερη πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα, υπό προϋποθέσεις που ισχύουν σε όλες τις χώρες της Ε.Ε.

Μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου ο αριθμός των χορηγούμενων αδειών Φ.Δ.Χ. απελευθερώνεται και πλέον κάθε ενδιαφερόμενη μεταφορική εταιρεία  θα δύναται να λάβει άδεια ΦΔΧ.  Οι άδειες ΦΔΧ θα χορηγούνται με βάση την τήρηση τυπικών προϋποθέσεων, που προβλέπονται στον Κανονισμό 1071/ 2009.Για τις άδειες αυτές θα υπάρχει καταβολή ειδικής εισφοράς, η οποία μειώνεται στην αρχή κάθε ημερολογιακού έτους, ξεκινώντας από το 2011 και τελειώνοντας το 2013.

Μετά το τέλος της μεταβατικής περιόδου, δεν θα υπάρχει πλέον η ειδική εισφορά και με βάση το νέον σύστημα αδειοδότησης η άδεια θα χορηγείται σε οδικούς μεταφορείς.  Παράλληλα θεσπίζονται συγκεκριμένοι όροι και προϋποθέσεις, τις οποίες θα πρέπει να πληροί η μεταφορική εταιρεία που επιθυμεί να λάβει άδεια, με βάση τις τέσσερεις ομάδων κριτηρίων που θέτει η Ε.Ε., δηλαδή την οικονομική δυνατότητα, την άδεια επαγγέλματος, την ύπαρξη της κατάλληλης υποδομής και την καλή φήμη.

Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η ενίσχυση του ανταγωνισμού προς όφελος των νεοεισερχόμενων εταιρειών και των καταναλωτών, καθώς και τα επαγγελματικά συμφέροντα των υφιστάμενων αδειούχων Φ.Δ.Χ αυτοκινήτων.

- Οι υπάρχουσες άδειες θεωρούνται ως στοιχείο του μετοχικού κεφαλαίου των Εταιριών που θα δημιουργηθούν. Η αξία τους ως μετοχικού κεφαλαίου θα ισούται με το τέλος που θα καταβάλλεται για αντίστοιχη νέα άδεια

Επιπλέον διασφαλίζονται οι εξής σκοποί υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος:

Ασφάλεια και Ποιότητα Οδικού Δικτύου

Το οδικό δίκτυο, (αστικό και εθνικό), όπως είναι διαμορφωμένο, υφίσταται σημαντική επιβάρυνση από την κυκλοφορία των οχημάτων των οδικών μεταφορέων.

Σε κοινοτικό επίπεδο η Ελλάδα καταλαμβάνει τη 19^η θέση όσον αφορά στη σχέση του υφιστάμενου οδικού δικτύου (αυτοκινητόδρομοι) με το μεταφερόμενο φορτίο (σε εκ.τονοχιλιόμετρα), γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της επιβάρυνσης των αυτοκινητόδρομων για την εξυπηρέτηση των οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Σύμφωνα με μελέτες, οι υφιστάμενες υποδομές στην Ελλάδα σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη κρίνονται ανεπαρκείς, δεδομένου ότι στη χώρα μας το 98% των εθνικών εμπορευματικών μεταφορών εξυπηρετείται από τις οδικές.

Το νέο νομοσχέδιο λαμβάνει υπόψη αυτή την κρίσιμη επίπτωση που θα επέλθει στο υπάρχον οδικό δίκτυο,  και η οποία θα επηρεάσει δυσμενώς τους δείκτες οδικής ασφάλειας και περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.  

Περιβαλλοντική Προστασία

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες ο κλάδος των οδικών μεταφορών έχει αυξημένο μερίδιο ευθύνης έναντι των άλλων μορφών μεταφοράς στην υποβάθμιση της περιβαλλοντικής προστασίας.

Χαρακτηριστικά τα βαρέα φορτηγά αυτοκίνητα ευθύνονται για την εκπομπή κυρίως σωματιδίων κατά ποσοστό 71% σε σχέση με τα υπόλοιπα μέσα οδικής μεταφοράς. Εξίσου σημαντική είναι η συμμετοχή των βαρέων οχημάτων όσον αφορά στην εκπομπή οξειδίων του αζώτου με ποσοστό 40%.

Μάλιστα η Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω της επιβάρυνσης που συνεπάγεται για το περιβάλλον η διόγκωση των οδικών μεταφορών, έχει θέσει σε εφαρμογή τα προγράμματα Marco Polo και Marco Polo II, τα οποία επιδοτούν όλα τα μέσα μεταφοράς πλην των οδικών. Παρά το γεγονός ότι η διακριτική αυτή μεταχείριση σε βάρος των οδικών μεταφορικών μέσων συνιστά παραβίαση της αρχής του ελεύθερου ανταγωνισμού στον τομέα των μεταφορικών μέσων, εντούτοις κρίθηκε απαραίτητο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Κατόπιν των ανωτέρω καθίσταται αναγκαία η λήψη μέτρων για την προστασία του περιβάλλοντος από την επίπτωση της αύξησης του αριθμού των χορηγούμενων αδειών κυκλοφορίας Φ.Δ.Χ. αυτοκινήτων και την ελεύθερη πρόσβαση στο επάγγελμα.

Για τους λόγους αυτούς, προβλέπεται, ανάλογα με την κατηγορία, το μικτό βάρος του οχήματος και το είδος της χορηγούμενης άδειας, η καταβολή εύλογου ποσού ειδικής εισφοράς, το οποίο αφορά μόνο την μεταβατική περίοδο μέχρι την 30-6-2013, κατά τη διάρκεια της οποίας η εισφορά μειώνεται στην αρχή κάθε έτους. Μετά το πέρας της περιόδου η εισφορά παύει να υφίσταται.

Επιμέρους στοιχεία του Νομοσχεδίου

-Ορίζεται η Διεύθυνση Εμπορευματικών Μεταφορών του Υπουργείου ΥΠΟΜΕΔΙ  με την οποία διασφαλίζεται η αντιπροσωπευτικότητα και η αμερόληπτη χορήγηση αδειών στο πλαίσιο της αρχής της νομιμότητας και βάσει αντικειμενικού συστήματος κριτηρίων.

-Συνιστάται Εκτιμητική Επιτροπή, η οποία θα είναι επιφορτισμένη με την αποτίμηση του εισφερόμενου κεφαλαίου στις συνιστώμενες, δυνάμει του παρόντος νομοσχεδίου, μεταφορικές εταιρείες.

-Δημιουργία Εθνικού Μητρώου Μεταφορικών Εταιρειών («Ε.Μ.Μ.Ε.»)

Προβλέπεται για πρώτη φορά η τήρηση σε ηλεκτρονική μορφή μητρώου, στο οποίο θα εγγράφονται τόσο οι συνιστώμενες με το άρθρο 3 του παρόντος μεταφορικές εταιρείες, όσο και οι υφιστάμενες ιδιότυπες μεταφορικές εταιρείες και οι οδικοί μεταφορείς εμπορευμάτων. Με τον τρόπο αυτό θα επιτευχθεί η πλήρης καταγραφή των κυκλοφορούντων στη χώρα μας Φ.Δ.Χ. αυτοκινήτων, αλλά και όλων των εταιριών Οδικών Μεταφορέων, που θα δημιουργηθούν  στην χώρα μας. Το μητρώο θα γίνει σύμφωνα με τις προβλέψεις του κανονισμού 1071/2009

-Κατάργηση των κομίστρων για τις διενεργούμενες με Φ.Δ.Χ. αυτοκίνητα μεταφορές – ελεύθερη διαμόρφωση τιμών

Καταργούνται καταρχήν τα κόμιστρα για τις πάσης φύσεως μεταφορές με Φ.Δ.Χ. αυτοκίνητα, τα οποία προέβλεπε ο ν.383/76, και πλέον η διαμόρφωση  της τιμής ανά μεταφερόμενο τόνο και χιλιόμετρο θα γίνεται ελεύθερα,  με βάση τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς και καταργούνται οι στρεβλώσεις που επέρχονταν με το διοικητικό καθορισμό τιμών.

Σε περίπτωση εξαιρετικών περιστάσεων και για την αντιμετώπιση δυσμενών επιπτώσεων στην εθνική οικονομία, και μόνον για τη μεταφορά καυσίμων, δίδεται η δυνατότητα με κοινή υπουργική απόφαση να καθορίζεται κόμιστρο για τις μεταφορές αυτές. Η ρύθμιση αυτή ισχύει μόνο για νησιωτικές περιοχές και ορεινές και μειονεκτικές περιοχές και βρίσκεται σε αντιστοιχία με το άρθρο 20 του ν.3054/2002 «Οργάνωση της αγοράς πετρελαιοειδών και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α'230).

-Δημιουργία Ειδικού Λογαριασμού

Προβλέπεται η δημιουργία ειδικού λογαριασμού, όπου κατατίθεται η καταβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 4 του παρόντος νομοσχεδίου εισφορά και παράλληλα διασφαλίζεται η διάθεση της αποκλειστικά για τη δημιουργία υποδομών στον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών, καθώς  και για την προστασία της οδικής ασφάλειας και του περιβάλλοντος.

-Διατήρηση σε ισχύ των υφιστάμενων αδειών κυκλοφορίας Φ.Δ.Χ. αυτοκινήτων

Το παρόν νομοσχέδιο καθιερώνει μεταβατικό διάστημα τριών ετών,

Οι υφιστάμενες άδειες εξακολουθούν να ισχύουν με τους όρους έκδοσης τους για μία δεκαετία.

Μετά την παρέλευση της τριετίας οι κάτοχοι τους υποχρεούνται να αντικαταστήσουν τα οχήματα τους με άλλα νεώτερης τεχνολογίας, τα οποία θα είναι περισσότερο φιλικά προς το περιβάλλον.

Διαβούλευση με τους φορείς

Τα συμπεράσματα από τη δημόσια διαβούλευση λήφθηκαν υπόψη στην τελική διαμόρφωση του Ν/Σ. Με βάση τη δημόσια διαβούλευση μειώνεται το αρχικό τέλος ανά όχημα.

Α.2  Υφιστάμενη κατάσταση στον κλάδο των ΦΔΧ στην ΕΛΛΑΔΑ – Συγκρίσεις με την ΕΕ

Α.2.1. Γενικά

Η αγορά των οδικών μεταφορών στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από ιδιαιτερότητες και διαφοροποιήσεις συγκρινόμενη με την κατάσταση που επικρατεί σε άλλες χώρες της ΕΕ, όπου διαμορφώθηκε σταδιακά η ελεύθερη πρόσβαση στο επάγγελμα, υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις που έθετε η οδηγία της ΕΕ.

Το νέο πλαίσιο ελεύθερης πρόσβασης στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα στις χώρες της ΕΕ χαρακτηρίζεται από την τήρηση των βασικών αξόνων της Οδηγίας και πιο συγκεκριμένα των τεσσάρων βασικών προϋποθέσεων, δηλαδή  της αξιοπιστίας, της οικονομικής επιφάνειας, της επαγγελματικής επάρκειας και της καλής φήμης.

Κάθε χώρα έχει διαμορφώσει ένα νομοθετικό πλαίσιο, με βάση το οποίο εξετάζει την ύπαρξη αυτών των βασικών χαρακτηριστικών, δημιουργώντας έτσι ένα αυστηρά περιγεγραμμένο σύστημα ποσοτικών και ποιοτικών προϋποθέσεων, οι οποίες εφόσον ικανοποιούνται, δίδεται η σχετική άδεια του οδικού μεταφορέα.

Α.2.2 Ιστορικό του κλάδου στην Ελλάδα

Αρχικά δεν υπήρχε νομοθετικό πλαίσιο για τη χορήγηση αδειών ΦΔΧ[2] αυτοκινήτων. Ο εκάστοτε Υπουργός με ατομικές του αποφάσεις ικανοποιούσε τα αιτήματα που του υποβάλλονταν και χορηγούσε νέες άδειες Δ.Χ., χωρίς προηγούμενο έλεγχο και μελέτη.

Στη χώρα μας, με τον αναγκαστικό νόμο 183/67 επετράπη για πρώτη φορά η χορήγηση αδειών ΦΔΧ αυτοκινήτων σε επαγγελματίες οδηγούς που είχαν προϋπηρεσία τριών χρόνων. Οι άδειες αυτές ήταν προσωπικές και αμεταβίβαστες, ενώ για τη χορήγηση τους κάθε οδηγός κατέβαλλε 30.000 δραχμές για τον πρώτο τόνο του μικτού βάρους του προς κυκλοφορία φορτηγού αυτοκινήτου και 5.000 δραχμές για κάθε επόμενο τόνο.

Το 1971, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που δημιούργησε η ανεξέλεγκτη χορήγηση αδειών κατά τα προηγούμενα έτη θεσπίστηκε  το ν.δ 1060/71, με το οποίο προβλέφθηκε για πρώτη φορά αφενός η διακοπή της περαιτέρω χορήγησης νέων αδειών σε φυσικά πρόσωπα και αφετέρου η ίδρυση επιχειρήσεων εθνικών και διεθνών μεταφορών. Για τα φορτηγά αυτοκίνητα που δεν θα εντασσόταν σε εταιρείες προβλέφθηκε ο περιορισμός της δραστηριότητας τους σε νομαρχιακό επίπεδο.

Το έτος 1971 κλείνει ουσιαστικά το επάγγελμα στη χώρα μας, όσον αφορά στον αριθμό αδειών (για τα ΦΔΧ)

Επιτρέπεται στο επόμενο διάστημα και μέχρι σήμερα η μεταβίβαση των αδειών, στο σύνολο ή εν μέρει

Με βάση τα συναλλακτικά ήθη, έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, μία άυλη υπεραξία όσον αφορά τους κατόχους των αδειών ΦΔΧ, γεγονός που αναγνωρίζει εμμέσως και η πολιτεία, καθώς επιβάλει φορολογία κατά τη μεταβίβαση των αδειών αυτών.

Το 1976 ψηφίστηκε ο νόμος 383/76, ο οποίος αποτελεί και το ισχύον νομοθετικό καθεστώς των οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Οι βασικές ρυθμίσεις του νόμου αυτού ήταν η αναγκαστική οργάνωση των μεταφορέων σε εταιρείες.

Α.2.3 Ποσοτικά στοιχεία του κλάδου

Ο συνολικός αριθμός στης Ελλάδα των ΦΔΧ + ΦΙΧ στην Ελλάδα είναι 1.3102.430 οχήματα, εκ των οποίων τα 1.270.430 είναι Φ.Ι.Χ και τα 33.000 Φ.Δ.Χ.

Η Ελλάδα συγκρινόμενη με άλλες χώρες της ΕΕ εμφανίζει μεγάλο αριθμό ΦΙΧ + ΦΔΧ αθροιστικά, δηλαδή πρόκειται για μία αγορά με χαμηλό βαθμό ολοκλήρωσης, μη δυνάμενη να αναπτύξει οικονομίες κλίμακας και χωρίς στοιχεία σταδιακού εκσυγχρονισμού στην κατεύθυνση δημιουργίας ευρύτερης μεταφορικής αλυσίδας υπηρεσιών Logistics.

Ταυτόχρονα οι δείκτες Οχήματα ανά Κάτοικο και αριθμός οχημάτων ανά εκατομμύριο ΑΕΠ είναι από τους υψηλότερους στην ΕΕ, δηλαδή στη χώρα μας για συγκεκριμένο μεταφορικό έργο υπάρχουν ήδη πολλά Φορτηγά.[3]

ΔΕΙΚΤΗΣ	ΕΛΛΑΔΑ	ΓΕΡΜ	ΟΛΛ	ΗΝ.ΒΑΣ	EUR27	ΓΑΛ	ΙΤΑ	ΒΟΥΛ
Αριθμός οχημάτων ανά εκ. ΑΕΠ	5.547	1.031	1.777	1.876	2685	2.890	2.872	9.042

Στην Ελλάδα επομένως κυκλοφορεί μεγάλος αριθμός φορτηγών ιδιωτικής χρήσης (ΦΙΧ), καθώς η χορήγηση των σχετικών αδειών είναι ελεύθερη και ο αριθμός αυτών για κάθε επιχείρηση εξαρτάται από το ύψος των ακαθαρίστων εσόδων αυτής Σε καμία ευρωπαϊκή χώρα, δεν υπάρχει τόσος μεγάλος αριθμός φορτηγών ιδιωτικής χρήσης αυτοκινήτων.

Παράλληλα, κατά την περίοδο 2000-2009 η ζήτηση για μεταφορικές υπηρεσίες ήταν ιδιαιτέρως χαμηλή.

Επομένως βασική μέριμνα του παρόντος νομοσχεδίου αποτελεί - πέραν του της ελεύθερης πρόσβασης στο επάγγελμα - η αναδιάρθρωση και ο λειτουργικός εκσυγχρονισμός του κλάδου, τομείς στους οποίους υπάρχει σημαντική υστέρηση.

Σημαντική επιπλέον διαφοροποίηση αποτελεί το γεγονός ότι οι οδικές μεταφορές στη χώρας μας καταλαμβάνουν ποσοστό 98 %, ενώ τα αντίστοιχα επίπεδα στην ΕΕ-27 είναι 75%.

Επομένως η ζήτηση θα μειωθεί ακόμη περισσότερο, καθώς με τις νέες σιδηροδρομικές υποδομές (Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Προμαχώνας, Θριάσιο) θα υπάρξει τάση αλλαγής της ανωτέρω σχέσης, προς όφελος άλλων μέσων μεταφοράς.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΛΑΔΟ

·         Ο αριθμός κυκλοφορούντων οχημάτων είναι υψηλός

·         Ο συνολικός στόλος ΦΙΧ + ΦΔΧ παρουσιάζει αυξητική τάση

·         Το μεταφορικό έργο δεν πρόκειται να αυξηθεί το επόμενο διάστημα

·         Ανυπαρξία βασικών υποδομών στο κλάδο, που θα οδηγούσαν στην ολοκλήρωση των μεταφορών στο σύνολο τους και στην ανάπτυξη της χώρας ως διαμετακομιστικού κέντρου

·         Αθροιστικά τα ΦΔΧ και ΦΙΧ εξυπηρετούν περίπου το σύνολο της εσωτερικής αγοράς (98%),

·         Το μεταφορικό έργο σταθμισμένο, τόσο ανά κάτοικο, όσο και ανά μονάδα ΑΕΠ, είναι ιδιαίτερα χαμηλό.

Συμπερασματικά αυτό που κυρίως έχει σημασία είναι η αναδιάρθρωση και ο εκσυγχρονισμός της λειτουργίας και των υποδομών του κλάδου των οδικών μεταφορών.

Α.2.4 Το ευρωπαϊκό περιβάλλον στις οδικές εμπορευματικές μεταφορές και η διαδικασία μετάβασης σε αυτό

Οι χώρες της ΕΕ ακολουθούν πλέον σε γενικές γραμμές την οδηγία 96/26/ΕΚ.

Παρόλα αυτά θέτουν, στα πλαίσια της οδηγίας, σοβαρές ποιοτικές  και ποσοτικές προϋποθέσεις στα τρία επίπεδα που κινείται η οδηγία, δηλαδή στο επίπεδο της αξιοπιστίας, της οικονομικής επιφάνειας και της επαγγελματικής επάρκειας

Με την έννοια αυτή στις ευρωπαϊκές χώρες υπάρχει ένα πλαίσιο ελεύθερης πρόσβασης στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα, το πλαίσιο όμως αυτό χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη αυστηρών  προϋποθέσεων, που θα πρέπει να τηρούνται τόσο για την απόκτηση των αδειών, όσο και για τη διατήρησή τους.

Σε κάθε χώρα υιοθετήθηκε μία διαφορετική διαδικασία, ανάλογα με την ιδιαιτερότητά της. Η διαδικασία απελευθέρωσης έγινε σε όλες τις χώρες σταδιακά,  διάρκεσε μέχρι 10 χρόνια, ενώ η τάση αυτή ης σταδιακής απελευθέρωσης διατηρείται και σε παγκόσμιο επίπεδο. Όλες οι χώρες επιπλέον αναγνώρισαν την ύπαρξη μιας άυλης υπεραξίας στους κατόχους των αδειών

Ως προς τις τιμές του κομίστρου, η πλειοψηφία των χωρών προχώρησε σε συνολική απελευθέρωση των οδικών εμπορευματικών μεταφορών, συμπεριλαμβάνοντας την κατάργηση του ελέγχου αυτών

Ορισμένες χώρες (Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία) ζητούν κατά το στάδιο έκδοσης της νέας άδειας αναλυτικό business plan, όπου αποδεικνύεται η βιωσιμότητα της επιχείρησης, παρουσιάζεται η οικονομική της επιφάνεια, τα κεφάλαια κίνησης κ.λ.π.

Επίσης απαιτείται η εξασφάλιση πρόσβασης σε ειδικές υποδομές (Κέντρα Λειτουργίας στο Ηνωμένο Βασίλειο) συμβόλαια συντήρησης για τα οχήματα, ειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και επαγγελματική κατάρτιση που πρέπει  να αποδεικνύεται από σχετικούς τίτλους.

Όσον αφορά στην οικονομική επιφάνεια απαιτείται από πολλές χώρες ύπαρξη κεφαλαίων σε μόνιμη βάση για την άσκηση της δραστηριότητας (Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ιταλία) , σε ορισμένες περιπτώσεις λαμβάνεται υπόψη ο τζίρος της επιχείρησης (Ηνωμένο Βασίλειο), το εκτιμώμενο κέρδος και στοιχεία της πιστοληπτικής ικανότητας, αποτελούν στοιχεία που αξιολογούνται.

Β. ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: Ανάλυση του νομοσχεδίου κατά άρθρο

Αναλυτικά στα άρθρα του προτεινόμενου νομοσχεδίου προβλέπονται τα εξής:

Με το άρθρο 1 περιγράφεται ο σκοπός του προτεινόμενου σχεδίου νόμου , ο οποίος είναι να τεθούν οι όροι και οι προϋποθέσεις για την πρόσβαση στην αγορά εμπορευματικών μεταφορών στην Ελλάδα και αναφέρεται ότι το πεδίο εφαρμογής του καταλαμβάνει όλα τα είδη των εμπορευματικών μεταφορών που διενεργούνται στην χώρα μας .

Τονίζεται η σημασία των εμπορευματικών μεταφορών για την εθνική  οικονομία, καθώς και για την κοινωνική ζωή των πολιτών και αναλύονται οι αρχές της πολιτικής στις οδικές εμπορευματικές μεταφορές, οι οποίες  εφαρμόζονται χωρίς διάκριση ως προς την εθνικότητα, για όλους τους μεταφορείς.

Στο άρθρο 2 διαλαμβάνονται  όλοι οι  ορισμοί που είναι αναγκαίοι για την εφαρμογή των διατάξεων του προτεινόμενου νομοσχεδίου. Συγκεκριμένα δίδονται οι ορισμοί για :

 'Φορτηγό Δημόσιας Χρήσης (ΦΔΧ)', ‘Άδεια Οδικών Μεταφορών’, 'Μεταβατική περίοδο', «Διεθνείς οδικές εμπορευματικές μεταφορές», «Εθνικές εμπορευματικές μεταφορές», «Ειδικές μεταφορές καυσίμων», «Νομαρχιακές εμπορευματικές μεταφορές».

Στο άρθρο αυτό ορίζεται η Μεταβατική Περίοδος για τρία έτη, μέχρι την 30-6-2013, μέχρι το πέρας της οποίας έχουν ισχύ οι προαναφερθείσες κατηγορίες εμπορευματικών μεταφορών. Ειδικότερα καθορίζεται ότι Διεθνείς Εμπορευματικές  Μεταφορές διενεργούνται με ΦΔΧ μικτού βάρους άνω των 3,5 τόνων, ενώ οι Νομαρχιακές με ΦΔΧ ανώτατου μικτού βάρους μέχρι 10 τόνων.

Με την παράγραφο 9 του άρθρου 2 προβλέπεται ότι το μεταφορικό έργο ανατίθεται κατ’ αποκλειστικότητα στις υφιστάμενες μεταφορικές επιχειρήσεις, καθώς και στις νέες εταιρείες που συνιστώνται κατά τις διατάξεις του παρόντος νομοσχεδίου. Με τον τρόπο αυτό κατοχυρώνονται τόσο οι υπάρχουσες μεταφορικές επιχειρήσεις όσο και οι νέες που θα συσταθούν.

Με την παράγραφο 9 καθορίζεται ποιες εταιρίες διαλαμβάνονται ως μεταφορικές εταιρίες, ορίζεται τι νοείται ως οδικός μεταφορέας (παραγρ. 10) και με την παραγρ. 11 καθορίζεται ποιος μπορεί να διενεργεί εμπορευματικές μεταφορές

Στο άρθρο 3 προσδιορίζονται η νομική μορφή  των μεταφορικών εταιρειών, οι τρόποι σύστασης αυτών είτε με εισφορά της κυριότητας των φορτηγών οχημάτων δημόσιας χρήσης είτε με μίσθωση αυτών, ή και με συνδυασμό αυτών των δύο, είτε με ίδρυση επιχείρησης, σύμφωνα με τις προβλέψεις της παραγράφου 1, με την προϋπόθεση ότι πληρούνται τα κριτήρια πρόσβασης στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα όπως καθορίζονται στο ΠΔ 346/2001 και στον Κανονισμό 1071/ 2009.

Επίσης τίθενται θέματα σχετικά με την καταβολή του εταιρικού κεφαλαίου και την εκτίμηση της αξίας των εισφερόμενων παγίων, φορτηγών οχημάτων δημόσιας χρήσης καθώς και της προστατευόμενης ως στοιχείο του δικαιώματος στην περιουσία άυλης υπεραξίας των αδειών ΦΔΧ  από ειδική επιτροπή που συνιστάται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 7 του παρόντος νομοσχεδίου.

Ειδικώς δε για την περίπτωση της σύστασης εταιρειών με μίσθωση των  φορτηγών οχημάτων προβλέπεται ότι οι συμβαλλόμενοι ιδιοκτήτες εκμισθωτές υποχρεούνται να τα διαθέτουν στην  εταιρεία είτε έναντι μισθώματος άνευ οδηγού είτε με οδηγό έναντι καθορισμένης χιλιομετρικής αποζημίωσης.

Τέλος στην παράγραφο 4 ρυθμίζονται ζητήματα απαλλαγής των μεταφορικών εταιρειών από φόρους ή τέλη υπέρ του δημοσίου ή τρίτων, ενώ με την παράγραφο 6 προβλέπεται η ένταξη των εν λόγω εταιρειών στις διατάξεις του αναπτυξιακού νόμου.

Με το  άρθρο 4 καθορίζονται οι προϋποθέσεις χορήγησης αδειών κυκλοφορίας νέων φορτηγών  οχημάτων δημόσιας χρήσης, οι οποίες βασίζονται στις προβλέψεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας (οδηγία 96/26/2000 και κανονισμός 1071/2009 (παραγρ.1),  καθώς και το ποσό της ειδικής εισφοράς που καταβάλλεται  ανάλογα με την κατηγορία της άδειας, την κατηγορία και το μικτό βάρος του φορτηγού οχήματος.

Με την παράγραφο 3 καθορίζεται ο τρόπος ετήσιας απομείωσης –σε τρια προβλεπόμενα στάδια- της ειδικής εισφοράς, μέχρις του μηδενισμού της.

Επιπλέον προβλέπεται ότι μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, οι άδειες κυκλοφορίας χορηγούνται αποκλειστικά για φορτηγά τα οποία εμπίπτουν στην κατηγορία εκπομπών EURO IV ή EURO V ή μεταγενέστερων οδηγιών που καθορίζει ο Υπουργός Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων. Επίσης στο ίδιο άρθρο ορίζεται ότι το καταβαλλόμενο ποσό για την απόκτηση της άδειας ΦΔΧ αυτοκινήτου θα θεωρείται έξοδο για τη μεταφορική εταιρεία και θα εκπίπτει του εισοδήματος, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.

Στο άρθρο 5 ρυθμίζεται η διαδικασία για την έκδοση νέων αδειών κυκλοφορίας και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Παράλληλα ορίζεται ως αρμόδιο όργανο για την έκδοση των αδειών η Διεύθυνση Εμπορευματικών Μεταφορών του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και παρέχεται εξουσιοδότηση στον Υπουργό Μεταφορών και Δικτύων να καθορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής της παρούσας διάταξης.

Στην παράγραφο 4 ορίζεται ότι μετά το τέλος της μεταβατικής περιόδου

Επιπλέον καθορίζεται εισφορά για τη χορήγηση και ανανέωση των Αδειών Οδικών Μεταφορών, η οποία θα πρέπει να μην ξεπερνά το διοικητικό κόστος, που σχετίζεται με τη διαδικασία αδειοδότησης και θα πρέπει να επιβάλλεται με αντικειμενικά κριτήρια, αναλογικά με τον αριθμό των οχημάτων του αιτούντος.

Με το άρθρο 6 καθορίζεται  ως Δημόσιος Φορέας Χορήγησης Αδειών η Διεύθυνση Εμπορευματικών Μεταφορών, του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, παρουσιάζονται οι αρμοδιότητες που της ανατίθενται στα πλαίσια του παρόντος νόμου. 

Στο άρθρο 7 προβλέπεται η σύσταση ειδικής Εκτιμητικής Επιτροπής για την αποτίμηση του εισφερόμενου κεφαλαίου στις μεταφορικές εταιρείες που συνιστώνται δυνάμει του παρόντος νομοσχεδίου, κατά παρέκκλιση του άρθρου 9 του ν.2190/1920, και προσδιορίζονται οι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη κατά την εν λόγω αποτίμηση.

Το άρθρο 8 ρυθμίζει την τύχη των εισφερθέντων φορτηγών οχημάτων δημόσιας χρήσης σε περίπτωση διάλυσης των μεταφορικών εταιρειών.

Ειδικότερα προβλέπεται ότι σε περίπτωση διάλυσης των συνιστώμενων μεταφορικών εταιρειών πριν την παρέλευση ενός έτους  από τη χορήγηση των αδειών τα εισφερθέντα Φ.Δ.Χ. που ανήκουν σ’ αυτές κατά κυριότητα μεταβιβάζονται αυτοδικαίως στους μετόχους ή εταίρους τους κατά το ποσοστό ενός εκάστου στη διαλυθείσα εταιρεία, χωρίς να καταβάλλεται το κατά περίπτωση προβλεπόμενο ποσό του άρθρου 10 παράγραφος 1 του παρόντος νόμου.

Στην περίπτωση που δεν έχει παρέλθει ένα έτος  από τη χορήγηση των αδειών τα Φ.Δ.Χ. μεταβιβάζονται μεν αυτοδικαίως στους ιδιοκτήτες σύμφωνα με το εδάφιο α’ του παρόντος άρθρου, αλλά αυτοί δεν μπορούν κατά τον απομείναντα χρόνο να τα μεταβιβάσουν περαιτέρω σύμφωνα με το άρθρο 4 του παρόντος νομοσχεδίου.

Με το άρθρο 9 προβλέπεται η δημιουργία, σε ηλεκτρονική μορφή, εθνικού μητρώου των μεταφορικών εταιρειών που συνιστώνται κατά τις διατάξεις του παρόντος, που βασίζονται στο άρθρο 16 του Κανονισμού 1071/2009 και απαριθμούνται τα στοιχεία που θα περιέχονται σ’ αυτό.

Επιπλέον με απόφαση του Υπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων καθορίζεται ο τρόπος εγγραφής των υφιστάμενων μεταφορικών εταιρειών και οδικών μεταφορέων εμπορευμάτων.

Στο άρθρο 10 ρυθμίζονται οι όροι μεταβίβασης των φορτηγών αυτοκινήτων δημόσιας χρήσης κάθε κατηγορίας και προβλέπεται ότι:

α) Για Φ.Δ.Χ. που κυκλοφόρησαν πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου καταβάλλεται ποσοστό 3% επί του ποσού που αντιστοιχεί στην άδεια και το αυτοκίνητο σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 του παρόντος νόμου.

β) Για Φ.Δ.Χ. που κυκλοφορούν δυνάμει των διατάξεων του παρόντος καταβάλλεται ποσοστό 2% επί του ποσού που αντιστοιχεί στην άδεια και το αυτοκίνητο σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 του παρόντος νόμου.

Με το άρθρο 11 ορίζεται ότι τα κόμιστρα για τις διενεργούμενες με φορτηγά δημόσιας χρήσης μεταφορές καταργούνται και οι τιμές διαμορφώνονται ελεύθερα μετά από  συμφωνία  του φορτωτή και του μεταφορέα.

Κατ΄ εξαίρεση, που αφορά σε νησιά και απομονωμένες ορεινές περιοχές, στις περιπτώσεις μεταφοράς πετρελαιοειδών, το κόμιστρο δύναται να καθορίζεται με απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας και Υποδομών , Μεταφορών και Δικτύων.

Στο άρθρο 12 ορίζεται ότι η εισφορά που καταβάλλεται δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 2 του παρόντος νομοσχεδίου αποτελεί δημόσιο έσοδο, το οποίο κατατίθεται σε ειδικό κωδικό που καθορίζεται από το Υπουργείο Οικονομικών και διατίθεται αποκλειστικά για έργα υποδομής για την ανάπτυξη των εμπορευματικών μεταφορών και για την οδική ασφάλεια και το περιβάλλον.

Ενώ η παράγραφος 2 προβλέπει ότι τα κριτήρια διάθεσης των ποσών της εν λόγω εισφοράς, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια καθορίζεται με κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων.

Με το άρθρο 13 καθιερώνεται ειδική υποχρέωση των μεταφορικών εταιρειών να εξασφαλίζουν την αποκατάσταση κάθε ζημίας του φορτωτή για την οποία ευθύνεται ο μεταφορέας και προβλέπονται αυστηρές κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της μεταφορικής εταιρείας.

Στο άρθρο 14  διαλαμβάνονται τελικές και μεταβατικές ρυθμίσεις σχετικά με τις άδειες κυκλοφορίας φορτηγών οχημάτων δημόσιας χρήσης που έχουν εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος νομοσχεδίου, καθώς και για τις υφιστάμενες μεταφορικές επιχειρήσεις.

Ειδικότερα προβλέπεται ότι οι υφιστάμενες άδειες κυκλοφορίας Φ.Δ.Χ. συνεχίζουν να ισχύουν με τους όρους έκδοσής. Εντός δέκα (10) ετών από την λήξη της μεταβατικής περιόδου του παρόντος νόμου, όλες οι άδειες ΦΔΧ πρέπει να μετατραπούν σε Άδειες Οδικών Μεταφορών.   Μετά την παρέλευση πέντε ετών (5) από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, και σε περίπτωση μεταβίβασης τους , οι νέοι   κάτοχοί τους υποχρεούνται να αντικαταστήσουν τα οχήματά τους με άλλα νεώτερης τεχνολογίας που εμπίπτουν τουλάχιστον στην κατηγορία εκπομπών EURO IV.

Στην παράγραφο 2 ορίζονται οι νέες κατηγορίες Οδικών Μεταφορών, που θα ισχύουν μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου: Κατηγορία Διεθνών Μεταφορών, με οχήματα μικτού βάρους 3,5 τόνων και άνω και Κατηγορία Εθνικών Μεταφορών. Κάθε άλλη κατηγοριοποίηση μετά από αυτήν την ημερομηνία παύει να ισχύει.

Ενώ ορίζεται ρητώς ότι οι μεταφορικές εταιρείες που λειτουργούν πριν την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου δεν θίγονται ως προς την οργάνωση και λειτουργία τους από τις διατάξεις του παρόντος νόμου.

Τέλος στο παρόν άρθρο αναγράφονται συγκεκριμένα οι εξουσιοδοτικές διατάξεις για έκδοση Υπουργικών Αποφάσεων και Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων, που αφορούν στον παρόντα νόμο

Το άρθρο 15 ορίζει ότι από την ισχύ του παρόντος νομοσχεδίου καταργούνται όλες οι διατάξεις του ν.383/76, όπως αυτός ισχύει, εκτός εκείνων που δεν ρυθμίζονται από αυτό, καθώς και κάθε άλλη διάταξη που αντίκειται στις διατάξεις του παρόντος νόμου.

Τέλος στο άρθρο 16 προβλέπεται η έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου από τη δημοσίευση του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν ορίζεται διαφορετικός χρόνος έναρξης στις κατ’ιδίαν διατάξεις του.

---

[1] ΟΔΗΓΙΑ 96/26/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 29ης Απριλίου 1996

περί προσβάσεως στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων και επιβατών και αμοιβαίας αναγνωρίσεως των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων που διευκολύνουν την πραγμάτωση του δικαιώματος εγκαταστάσεως των μεταφορέων αυτών στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών μεταφορών

[2] ΦΔΧ: Φορτηγά Δημοσίας Χρήσης

[3] EUROSTAT

Βοηθητικά Βιβλία για κατανόηση Βιβλίου για άδεια Οδικού Μεταφορέα Διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές (Ερωτηματολόγιο) Μελέτες Περιπτώσεων για άδεια Οδικού Μεταφορέα Διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές (Case Studies) ΦΟΡΤΩΤΙΚΗ CMR, έκδοση 2016, σελ 209, τιμή 22,50 €, σελ.210 Διατακτική Πρακτορείου Μεταφοράς, έκδοση 2011, τιμή 22,50  €, σελ. 155

Ρωτήστε μας Μεταφορικά θέματα στο: E-Mail = ggioggaras@Gmail.com Να σας απαντήσουμε

Ιστοσελίδες www.bookstars.gr ektelonistivivlia.blogspot sxoli-ekteloniston.blogspot gnomesmetaforas.blogspot logotexnia-ekteloniston.blogspot

Βιβλία για Μεταφορά *Πρακτικές Μεταφοράς φορτίων έκδοση 2012, τιμή 14 €, σελ. 188 *Περί Διαμεταφορέων και Αποθηκευτών  Έκδοση 2016, τιμή 15 €, σελ 344, *Περί Ναυτικών Πρακτόρων, Ναυλομεσιτών, Ταξιδιωτικών Πρακτόρων  έκδοσης 2015, τιμή 30 €, σελ. 386 *Διαμεταφορά Ναυτιλιακών Γραμμών, Βιβλίο Συλλεκτικό, έκδοση 2000, σελ. 95, τιμή 27 € Αγγλοελληνικό Λεξικό Όρων Μεταφοράς Τελωνείου Ναυτιλίας Logistics, έκδοση 2008, σελ. 380 τιμή 25,20